در این مقاله به دنبال بررسی آیه ی ششم سوره ی مائده و جایگاه نحوی کلمه ی «ارجل» است. این آیه که به آیه ی وضو شهرت دارد، بیانگر یک حکم مهم شرعی است که اعراب کلمه ی ارجل تأثیر بسزایی در روشن شدن حکم دارد. کلمه ی ارجل در آیه ی ششم سوره مائده به سه گونه ی رفع، نصب و جر قرائت شده است که دو قرائت جر و نصب مشهورترند. با توجه به اینکه در حالت جری عطف به «رئوسکم» و در حالت نصبی عطف به محل «رئوسکم» و رئوسکم معمول فعل «إمسحوا» است، دانسته می شود که وظیفه ی پا نیز مانند سر، مسح کردن است، نه شستن. از طرفی، عطفِ ارجل در حالت نصبی بر «وجوهکم» خلاف فصاحت است؛ زیرا در این صورت بین دو معمولِ یک فعل، فاصله به اجنبی شده است و در حالت جر نیز، عطف گرفتن بر «وجوهکم» و قائل به قاعده ی حمل بر جوار شدن نیز صحیح نیست. با توجه به قواعد نحوی، ارجلکم عطف بر وجوهکم نخواهد بود. بنابراین عطف بر «برئوسکم» است و وظیفه در وضو، مسح کردن پاست نه شستن آن.

انسجام ساختاری در شعر عامل مهم و تاثیرگذاری است که لذت هنری به خواننده می بخشد. نشانه و عطف چون مفصلی در اندام متن، کلمات و جملات را به هم پیوند می دهد و علاوه بر کارکردهای دستوری بر معانی و تاویل های متن می افزاید. شاعران بزرگی چون سعدی با پیش گرفتن شیوه ی سهل و ممتنع، ضمن پرهیز از ترکیب ها و صنایع پیچیده و سنگین، به همه توانایی زبان در سطوح مختلف متوجه می شوند و آن توانایی ها را در سمت و سویی که خود اراده دارند، به کار می گیرند.از گذشته دور علمای علم بلاغت به مبحث فصل و وصل، اهمیت بسیار داده اند و امروزه نیز نشانه شناسان، شکل گرایان و ساختار گرایان به بحث درباره انسجام متن می پردازند. نقش واژگان دستوری چون و در ساختار متون ادبی غیر قابل انکار است.

پژوهش در حوزه قرائات قرآن کریم نشان می دهد مساله «عطف» در زبان عربی، از دو جهت بر پیدایش اختلاف های قاریان اثرگذار بوده است. نخست آنکه انعطاف پذیری پاره ای از واژگان در عطف شدن یا نشدن به واژه پیشین، به اختلاف در تعیین اعراب آن واژه می انجامد. از سوی دیگر، گاه قاریان به رغم توافق در معطوف بودن یک واژه، در تشخیص «معطوف علیه» اختلاف داشته اند، امری که به سبب خوانش متفاوت معطوف، به دو اعراب مختلف منتج شده است. در این میان، مقاله حاضر بر آن است تا با کاوش در آیات مختلف قرآن، از الگوهای تکرارشونده اختلاف قرائت که متاثر از مساله «عطف واژگان» می باشند، پرده بردارد. روش و شیوه تحقیق حاضر، استشهاد به اختلافات پدیدار شده میان قاریان قرآن است و دستاورد و نتیجه آن، آشکار ساختن نقش عطف در پیدایش وجوه قرائت می باشد.

مهم ترین نقشه مساجد قبل از سلجوقی ایران که سادگی و مردم ‏واری آن مورد توجه بوده، الگوی شبستانی است. در کنار سادگی این نقشه معایبی از جمله رواق های متحدالشکل و عدم تاکید مناسب به جهت قبله مورد توجه معماران بوده و هریک به فراخور توجه و با درنظر گرفتن معماری منطقه ای به تغییراتی اقدام نمودند. یکی از مهمترین تغییرات در ایران ورود با تاخیر چهارطاقی گنبددار قبل از اسلام به مساجد به عنوان سالن محراب می باشد که با ترکیب مناسب با ایوان، ضمن کاستن بخشی از ستون های مرکزی یکی از بهترین راه حل‏های توجه به جهت قبله و محراب در ساخت مساجد جهان اسلام را پدید می آورد. بعداز این تغییر گونه عام چهار ایوانی که به تازگی در مدارس در خدمت معماری مذهبی ایران درآمده بود به ساخت مساجد وارد گشته و تا به امروز به عنوان نمادی از فضای ایرانی، الگو- نقشه مساجد این خطه می گردد. آیا ورود چهار طاقی گنبددار و ایوان در مساجد ایران به علت مقابله با نقشه شبستانی- عربی می باشد؟ آیا تکیه بهتر به جهت قبله در نمونه‏های ایرانی نیز مطرح شده و یا اینکه کمبود توجه به بخش محراب و یا مقصوره راه حل ایرانی را در مساجد پارسی جستجو می‏کند؟ این مقاله با ارایه نظرات مختلف سعی در جواب به این تغییر اساسی ساختار مساجد ایرانی در مقایسه با دیگر نقاط جهان اسلام را دارد.

بین چگونگی ساخت نحوی و بلاغت، ارتباط تنگاتنگی وجود دارد؛ از یک سو، اغراض بلاغی و معانی مورد نظر با سازوکارهای نحوی بیان می شود و از سوی دیگر، کیفیت اجزای نحوی کلام نیز تابع بیان معانی و اغراض بلاغی است. در این مقاله، یکی از مهمترین ساخت های نحوی در زبان فارسی از منظر بلاغت بررسی می شود که در گذشته از «عطف دو جمله به هم» که فعل های آنها از نظر وجهی متفاوت هستند، برای القای اغراض بلاغی چون نمایش «قطعیت در وقوع فعل» استفاده شده است. در این راستا، با ذکر مثال هایی از آثار شاعران گذشته، فرایند شکل گیری و تکامل ساخت نحوی عطف وجوه توضیح داده می شود؛ این که چه تغییر و تحولاتی در نحو زبان فارسی صورت گرفته تا ساخت مورد نظر به شکل کنونی درآمده است. همچنین، بیان می شود که تفاوت بلاغی هریک از صورت های پیشین عطف وجوه نسبت به هم چگونه است و عطف وجوه نسبت به آنها چه امتیاز بلاغی دارد. حاصل پژوهش نشان می دهد که سیر تکاملی ساخت نحوی «عطف وجوه» از ساخت شرطی شروع می شود و در ادامه، به ساخت نحوی «بیان نتیجه» و سپس به ساخت نحوی «عطف دو جمله امری به هم» ختم می شود و در نهایت، ساخت نحوی «عطف وجوه» شکل می گیرد. برای تایید چنین سیر تکاملی ای، کافی است که هریک از این ساخت های نحوی به یکدیگر تبدیل و با هم مقایسه شوند.

این نوشتار جمع بندی داده های تکتونوماگمائی ایران است که در آن به موقعیت و حرکات بلوکها در گذشته، به پی آمدهای شکسته شدن پوسته اقیانوسی نئوتتیس در کرتاسه بالائی، به ماگماتیسم حاصل از فرارانش پوسته و گوشته قاره ای داغ بر روی ورقه های افیولیتی سرپانتینیزه و به تداخل دو رژیم تکتونیکی (برای مثال انطباق زونهای فرورانش و برخورد بر تیغه های حرارتی قدیمی که در گذشته عامل تشکیل ریفتهای نارس درون قاره ای بوده اند) توجه شده است. از این جمع بندی چنین استنباط می شود که اقیانوس نئوتتیس بیش از آنچه که تصور می رود دارای وسعت و گسترش بوده و این گستردگی در حدی بوده که پوسته اقیانوسی آن در مدتی طولانی، ابتدا به علت جبران مقدار تولید شده و سپس به علت حرکت آفریقا به طرف شمال خاور، به زیر ایران مرکزی (و زون سنندج - سیرجان که به گمان در آن زمان یک سری جزایر قوسی بوده)، فرورانش کرده باشد. انطباق زونهای فرورانش و برخورد بر تیغه های حرارتی قدیمی که در مزوزوئیک ریفتهای درون قاره ای بوجود آورده بودند، می توانسته موجب بهم خوردگی نظم کلاسیک ماگماتیسم در محیط های تکتونیکی نامبرده شده باشد. شکسته شدن پوسته اقیانوسی نئوتتیس در کرتاسه بالائی این امکان را فراهم کرده تا بخش فرو رفته و متوقف شده این پوسته، به طور یکنواخت گرم شده، سبب ولکانیسم شدید و همزمان ائوسن گردد. این پدیده در سایر دوره های ترسیر نیز به صورت خفیف ادامه داشته است. غالب توده های پلوتونیک و ساب ولکانیک ترسیر ایران با ولکانیسم ائوسن هم ماگما بوده و حاصل تخلیه فشاری مخازن ماگمائی ژرف زیر آتشفشانهای ائوسن در دوره های کوهزائی پیرنئن و استیرین می باشند. همچنین بعضی از فعالیتهای ماگمائی درون نوارهای افیولیتی در مناطق تصادم قاره ای شدید که میلیونها سال پس از فرارانش پوسته اقیانوسی صورت گرفته، نتیجه ذوب بخشی گوشته و پوسته قاره ای فرا رانده بر روی ورقه های افیولیتی سرپانتینیزه هستند.

تفسیر قرآن کریم در دو دوره بر اثر ورود علوم بشری به دنیای اسلام برجستگی خاصی پیدا کرد که در این مقاله به بررسی ویژگی های تفسیری و مقایسه آنها پرداخته می شد: یکی قرن چهارم و پنجم با ترجمه کتب یونانی و ایرانی به زبان عربی در دوره خلافت عباسی و دیگر قرن چهاردهم و پانزدهم بر اثر رنسانس و نوزایی علمی و ورود علوم غربی به دنیای اسلام. سعی بر این است، موضوعاتی چون گرایش های تفسیری، روش های تفسیری، ابزار مورد استفاده مفسران و نیز نیازها و عوامل روی آوری آنان به این روش ها و گرایش ها در هر دوره تبیین شود و تفاوت های بررسی و تحلیل گردد.